Forest therapy. Jak natura obniża stres i poprawia samopoczucie?
Barbara Szymańska - Psycholog
Kocham las i drzewa. Kiedy wchodzę do lasu, wszystko zwalnia i często mam wrażenie, że wśród drzew przenoszę się do innego wymiaru. Takiego trochę nie z tego świata, nieco bardziej duchowego i tajemniczego. W przestrzeni lasu w jakiś sposób łatwiej jest odzyskiwać zagubiony chwilowo kontakt ze sobą.
Piszę ten krótki tekst ponieważ chciałabym namówić wszystkich, w tym szczególnie osoby zestresowane, do tego, aby udawać się do lasu. Zarówno doświadczenie jak i badania pokazują, że można w tym lesie robić absolutnie nic, albo innymi słowy po prostu sobie w nim pobyć, aby odczuć realne pozytywne skutki w postaci ukojenia i uspokojenia.
Nie trzeba biegać ani medytować - samo bycie wystarczy
Wbrew popularnemu przekonaniu, nie trzeba się ruszać, aby doświadczyć terapeutycznych właściwości lasu. Kluczowe znaczenie ma sama ekspozycja na środowisko leśne, jego zapachy, dźwięki, kolory i mikroklimat. To one uruchamiają biologiczne mechanizmy sprzyjające regeneracji organizmu. W japońskiej tradycji taka kąpiel leśna nazywa się shinrin-yoku. Polega ona na powolnym, uważnym obcowaniu z naturą: słuchaniu dźwięków, wąchaniu zapachów, obserwowaniu detali. Nie chodzi o działanie, ale o zanurzenie się w zmysłowym doświadczeniu natury i pozostanie w tym stanie przez dłuższą chwilę.
Co mówi nauka?
W metaanalizach i badaniach wykazano, że:
- już 20 - 30 minut kontaktu z naturą - spaceru czy siedzenia w lesie znacząco obniża poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu
- spędzanie czasu w lesie obniża ciśnienie krwi i tętno, redukuje napięcie mięśniowe i aktywność układu współczulnego
- regularna ekspozycja na naturę poprawia nastrój i zmniejsza napięcie, złość i zmęczenie
Dlaczego las tak działa?
Wskazuje się na kilka mechanizmów:
- Fitoncydy - związki eteryczne wydzielane przez drzewa (głównie iglaste), które wpływają na układ odpornościowy i nerwowy
- Zielony kolor i naturalne dźwięki - działają uspokajająco i redukują stres
- Brak nadmiaru bodźców - las obniża przeciążenie sensoryczne typowe dla miast i ekranów
Jak szybko działa natura?
- 20 minut - spadek poziomu kortyzolu, poprawa nastroju
- 30–60 minut - redukcja ciśnienia krwi, poprawa koncentracji
- Po 2 tygodniach - wzrost odporności na stres, poprawa jakości snu
- Po 8 tygodniach (3 razy w tygodniu) - obniżenie lęku, poprawa jakości życia
Bibliografia
Kobayashi H. et al. (2019). Combined Effect of Walking and Forest Environment on Salivary Cortisol Concentration
Tsunetsugu Y. et al. (2007). Physiological Effects of Shinrin‑yoku
Ochiai H. et al. (2015). Physiological and Psychological Effects of Forest Therapy
Antonelli M., Barbieri G., Donelli D. (2019). Meta-analysis on cortisol reduction Hunter M.R. et al. (2019). Urban Nature Experiences Reduce Stress
„Brzoza otwiera drogę do nieba, ale tylko, gdy potrafisz słuchać jej liści.” - przysłowie buriackie*
*niestety nie jest to prawdziwe buriackie przysłowie...wymyśliła je AI, jednak bardzo mi się ono podoba więc je udostępniam